Czy tylko nie chcą słuchać!?
Czy niedosłuch może być groźny dla niemowlęcia?
Późne rozpoznanie ubytku słuchu u niemowlęcia upośledza naukę mowy oraz możliwości poznawcze i sferę emocjonalną dziecka. Powinno się zatem uważnie obserwować jak rozwijające się niemowlę reaguje na dźwięki otoczenia, na przykład głos matki lub hałas zabawek.
W wieku 4-6 miesięcy dziecko powinno odwracać głowę w kierunku źródła dźwięku i wykazywać zainteresowanie sygnałami zabawek muzycznych.
Na pierwsze urodziny z reguły mówi już pojedyncze słowa, takie jak mama, tata, baba. Jeżeli tego nie robi, należy zwrócić się do specjalisty laryngologa w celu wykluczenia niedosłuchu.
Do rozwoju mowy niezbędny jest bowiem prawidłowy słuch. Uszkodzenie słuchu może poważnie opóźnić ten proces – powinno być zatem wykryte jak najwcześniej, najlepiej w pierwszych miesiącach życia. Obecnie uważa się, że dziecko z uszkodzonym słuchem należy zdiagnozować i ewentualnie zaopatrzyć w aparaty słuchowe najpóźniej około 1-go roku życia.
Małe dziecko rozwija się bardzo intensywnie, zarówno fizycznie jak i umysłowo. Upośledzenie słuchu może znacznie opóźnić ten rozwój. Dziecko które robi wrażenie nieuważnego, nieposłusznego, źle wymawia pojedyncze słowa, przekręca je, nie zwraca uwagi na polecenia matki, pyta wielokrotnie: „co? co?”, bądź ustawia głośniej radio lub telewizor – może mieć niedosłuch.
U dzieci w wieku przedszkolnym bardzo często występuje niedosłuch wywoływany chorobą zwaną wysiękowym zapaleniem ucha środkowego. Nie jest to schorzenie, które manifestuje się bólem i gorączką. Jest to skrycie przebiegający proces, często związany z przerostem migdałka gardłowego (tzw. trzeciego) i nawracającymi infekcjami górnych dróg oddechowych, którego głównym objawem jest niedosłuch.
Najwcześniej nieprawidłowości w zachowaniu dziecka zauważają rodzice. Powinni wówczas zwrócić się do specjalisty, który może ocenić stan narządu słuchu oraz zlecić wykonanie specjalistycznych badań. W porę przeprowadzone leczenie laryngologiczne przynosi zwykle poprawę.
Czy niedosłuch może być groźny dla dziecka przedszkolnego?
Jakie są przyczyny niedosłuchu?
Dziedziczne
(izolowane lub połączone z wadami rozwojowymi różnych narządów).
Wrodzone:
- związane z chorobą matki w pierwszych 3 miesiącach ciąży (różyczka, cytomegalia),
- wynikające z przewlekłych schorzeń u matki (cukrzyca, niewydolność nerek),
- będące konsekwencją stosowanych w ciąży leków, narażeniem na hałas, paleniem papierosów.
Nabyte:
- okołoporodowe (niedotlenienie, wcześniactwo),
- przebyte zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
- choroby zakaźne (świnka, odra, płonica),
- stosowane leki ototoksyczne,
- choroby zapalne ucha środkowego,
- narażenie na hałas – jednorazowy (na przykład petarda) lub wielokrotny (głośna muzyka).
U osób dorosłych dołączają się inne przyczyny:
- związane ze starzeniem się słuchu (szczególnie po 60-tym roku życia)
- choroba Meniera – przebiegająca z napadami zawrotów, szumu w uchu i pogorszeniem się słuchu
- otoskleroza – choroba młodych kobiet z postępującym pogorszeniem słuchu, szczególnie w okresie ciąży, i szumami.
Niedosłuch zdecydowanie pogarsza jakość życia. W zależności od stopnia niedosłuchu i jego przyczyny, dostępne są różne metody leczenia: operacyjne i zachowawcze. Niekiedy jedynym sposobem pomocy dla osób z uszkodzonym słuchem pozostaje aparat słuchowy. Niemniej, o ile upośledzenie wzroku i noszenie okularów jest zwyczajowo przyjęte, używanie aparatu słuchowego bywa niekiedy trudne do zaakceptowania przez niektórych pacjentów.
Prosta obserwacja reakcji niemowlęcia na dźwięki jest stosowana do orientacyjnej oceny słuchu od bardzo dawna. Niemniej w ostatnich latach dokonał się w tej dziedzinie ogromny postęp. Współczesna medycyna dysponuje kilkoma tzw. obiektywnymi metodami, które oceniają stan słuchu bez współpracy pacjenta. Są to bardzo nowoczesne pomiary oparte o techniki komputerowe.
Od 4-6 roku życia wprawna osoba badająca słuch potrafi nawiązać z dzieckiem na tyle bliski kontakt, że możliwe staje się uzyskanie wiarygodnego wykresu, tzw. audiogramu. Jest on oparty na odpowiedziach pacjenta na sygnały o określonych częstotliwościach. Stanowi on wiarygodne odbicie progu słyszenia, zwłaszcza jeśli jest powtarzany kilkakrotnie.
U osób dorosłych, współpracujących w czasie badania, ocena progu słyszenia na ogół nie sprawia większych trudności.
Jakie są metody badania słuchu u dzieci?
Leczenie
Narząd słuchu, podobnie jak wzrok, jest jednym z najważniejszych zmysłów. Jego stan w istotny sposób wpływa na jakość naszego życia. Każde podejrzenie dotyczące niedosłuchu, szczególnie u dziecka, powinno być zdiagnozowane i leczone, gdyż ubytek słuchu niekiedy może postępować, a zmiany stają się nieodwracalne.