Chrypkę miewa każdy. I rzecz jasna z reguły przechodzi ona razem z innymi objawami infekcji górnych dróg oddechowych. Najczęściej po kilku dniach trwania. To standard. W takich sytuacjach zalecane jest przede wszystkim leczenie objawowe, czyli stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, a także środków o działaniu antyseptycznym, działających przeciwwirusowo. Bywają jednak zupełnie inne przebiegi tej dolegliwości i inne jej przyczyny niż przeziębienie.
Zacznijmy od dzieci. Poza bardzo częstymi w tej grupie wiekowej infekcjami górnych dróg oddechowych przyczyną chrypki może być alergia. Alergiczny obrzęk błony śluzowej krtani jest formą stanu zapalnego. Pojawia się częściej u dzieci niż u dorosłych, z reguły w okresie wiosennego pylenia.
Głośny problem z krzyczącymi dziećmi
Przewlekła chrypka dość często towarzyszy kilkulatkom, które określane są przez rodziców i otoczenie jako “krzykacze”. To pociechy, które nie tylko mówią głośno, ale i z reguły bardzo dużo. W konsekwencji dochodzi u nich do obrzęku błony śluzowej fałdów głosowych, potocznie nazywanych strunami głosowymi. Można tu mówić o przeciążeniu krtani pracą. Jeżeli sytuacja taka utrzymuje się długo, na fałdach głosowych tworzą się zgrubienia, zwane guzkami głosowymi – ich powstanie utrudnia skuteczne leczenie.
Praktycznie analogiczna sytuacja dotyczy osób dorosłych pracujących głosem. Najbardziej narażoną grupą zawodową są nauczyciele, a także dziennikarze, śpiewacy czy wykładowcy. Poza chrypką, u nauczycieli z reguły bardziej nasiloną pod koniec roku szkolnego, często dołącza się uczucie dyskomfortu w okolicy krtani. Guzki głosowe oraz wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych u nauczycieli wpisane są na listę chorób zawodowych. Nauczyciel, który zapadnie na te schorzenia, ma prawo do wykorzystania rocznego urlopu, zwanego urlopem dla poratowania zdrowia.
Częsty kłopot ze zgagą
Innym powodem chrypki i dyskomfortu w okolicy krtani jest zespół objawów określanych jako choroba refluksowa. To bardzo często spotykana dolegliwość. Polega na zarzucaniu kwaśnej treści pokarmowej z żołądka do przełyku i dalej do krtani oraz gardła dolnego. Objawy drapania w gardle i dyskomfortu często nasilają się w nocy oraz rano. Szczególnie u osób, które lubią późne, obfite kolacje oraz pikantną dietę. W pozycji leżącej, gdy chorobie nie przeciwdziała grawitacja, łatwiej bowiem dochodzi do nasilenia refluksu. Laryngolog może łatwo zweryfikować przyczynę tych dolegliwości oglądając błonę śluzową gardła dolnego i krtani.
U pacjentów po operacjach tarczycy chrypka bywa konsekwencją powikłania operacyjnego, jakim jest uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego. Prowadzi to do braku ruchomości fałdu głosowego po stronie uszkodzonego nerwu. Osoby dotknięte tym powikłaniem, choć nie odczuwają duszności, oddychają połową światła krtani. Ewentualne porażenie przeciwnego fałdu głosowego może być w tych sytuacjach niezwykle groźne – nawet dla życia.
Konsekwencje wielu lat palenia
Niemniej najgroźniejsze z możliwych przyczyn chrypki są zmiany nowotworowe obejmujące narząd krtani. Rak krtani jest drugim najczęstszym nowotworem złośliwym dróg oddechowych po raku płuc. Stanowi około 40% raków głowy i szyi. Nowotwory złośliwe krtani to prawie 3% wszystkich nowotworów u mężczyzn i około 0,5% nowotworów u kobiet. Ryzyko zachorowania na raka krtani jest przy tym 8 razy większe u mężczyzn niż u kobiet.
Najważniejsza decyzja w życiu
Myślę, że nie ma potrzeby podkreślać, że głównym czynnikiem prowadzącym do rozwoju tego nowotworu jest palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu. Bezwzględnie zachęcam wszystkich, którzy są uzależnieni od nikotyny, aby poważnie wzięli pod uwagę katastrofalny wpływ dymu tytoniowego na własne zdrowie. I jak najszybciej pozbyli się tego nałogu, z pożytkiem dla siebie oraz osób w swoim otoczeniu. W tym dzieci, dla których narażenie na konsekwencje palenia biernego jest szczególnie groźne.
Spośród innych czynników w rozwoju nowotworów krtani pewną rolę odgrywają narażenie na kontakt z metalami ciężkimi, azbestem czy wcześniejsze leczenie napromienianiem. Ważnym czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju raka krtani mogą być także zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Infekcje tym wirusem są dość powszechne w społeczeństwie, a zakażeniem nim należy do czynników kancerogennych.
Ważna zasada
Należy z całą mocą podkreślić, że każdy pacjent, u którego chrypka trwa ponad 3 tygodnie, powinien bezwzględnie zgłosić się do laryngologa. W każdym gabinecie laryngologicznym lekarz specjalista ma możliwość oceny stanu krtani oraz postawienia wstępnego rozpoznania. Odpowiednio wcześnie rozpoczęte leczenie ma szansę nie tylko uratować życie pacjenta, ale także ograniczyć niekorzystne skutki samej terapii nowotworu.
Obrzęki Reinkego
Pewną szczególną formą zapalenia krtani jest tak zwany obrzęk Reinkego. Występuje on w szczelinowatej przestrzeni podnabłonkowej fałdów głosowych, z reguły obustronnie. Główną przyczyną obrzęku Reinkego są stałe i powtarzające się podrażnienia błony śluzowej krtani na skutek wdychania toksyn przemysłowych, dymu tytoniowego oraz powtarzające się nadwyrężanie głosu. Pierwszym objawem tej choroby jest chrypka bez bólu gardła i innych objawów przeziębienia, następnie głos staje się coraz bardziej zachrypnięty, a w przypadku dużych obrzęków może nawet pojawić się duszność.
Objaw jakim jest chrypka jest zatem często jednym z symptomów banalnych schorzeń dróg oddechowych. W konsekwencji bywa bagatelizowany. Czasem jednak może stanowić zwiastun poważnej choroby. Dlatego lekceważenie chrypki i przeciąganie w czasie decyzji o podjęciu diagnostyki na pewno nie należy do zachowań rozsądnych.
Zdjęcia: tantumnatura.pl