PO CO NAM ZATOKI PRZYNOSOWE?

Większości osób słowo zatoki bardziej kojarzy się z letnim wypoczynkiem nad jeziorami, niż ze schorzeniem górnych dróg oddechowych. Ale jest grupa ludzi, która to określenie jednoznacznie wiąże z chorobą. Każdy z nas może kiedyś spotkać się z tym problemem, zatoki są bowiem obecne u nas wszystkich i potencjalnie mogą zacząć dawać o sobie znać. Zwłaszcza wiosną lub jesienią, kiedy najczęściej pojawiają się kataralne infekcje nosa.

Zatoki przynosowe to różnych rozmiarów przestrzenie umieszczone w kościach przedniej części czaszki. Otaczają one jamę nosową oraz oczodoły i są wypełnione powietrzem. Ich powierzchnia pokryta jest urzęsioną delikatną błoną śluzową, która nieustannie wydziela śluz przesuwany przez rzęski w kierunku ujść zatok do jamy nosa i dalej do gardła. Powietrze znajdujące się w zatokach ulega stałej wymianie podczas oddychania. Warunkiem zdrowia zatok przynosowych jest zachowanie możliwości odpływu śluzu i wymiany powietrza. Nie zawsze jest to łatwe, gdyż ujścia zatok są bardzo wąskie, zaś pokrywająca je błona śluzowa łatwo ulega obrzękowi.

Zatoki przynosowe pełnią wiele funkcji – między innymi gromadzą oczyszczone, nawilżone i ogrzane powietrze, które podczas oddychania jest przemieszczane do płuc. Odgrywają również istotną rolę fonacyjną – dzięki nim głos staje się dźwięczny. I choć mają tak istotne znaczenie nie zdajemy sobie sprawy z ich obecności dopóki nie rozwinie się w nich stan zapalny.

Zapalenie zatok przynosowych występuje wówczas, kiedy zakażeniu ulega pokrywająca je błona śluzowa. Zakażenie może być wywołane przez wirusy, bakterie lub grzyby. Najczęściej dochodzi do tego podczas wiosennych lub jesiennych katarów. Obrzęk błony śluzowej nosa zamyka wówczas ujścia zatok. Z tego powodu w zatokach gromadzi się śluz, który staje się pożywką dla bakterii chorobotwórczych. Stan zapalny towarzyszący zakażeniu oraz podwyższone ciśnienie w zatokach powodują ból i uczucie rozpierania w ich okolicy.

Wyróżniamy dwa rodzaje zapaleń zatok. Pierwsze, tak zwane ostre, z reguły towarzyszy katarom. Dolegliwości ze strony zatok utrzymujące się ponad 4 tygodnie świadczą o powikłanym przebiegu, określanym jako podostre zapalenie zatok. Objawy z reguły są wówczas mniejsze, ale zlekceważenie ich może prowadzić do przejścia procesu zapalnego w stan przewlekły. Druga, poważniejsza forma tego schorzenia, zwana przewlekłym zapaleniem zatok, najczęściej jest konsekwencją nie leczonego ostrego zapalenia. Polega ona na trwałym zablokowaniu ujść zatok przynosowych przez zmienioną zapalnie błonę śluzową.

Wszystkie wymienione przyczyny mogą prowadzić do zablokowania ujść zatok przynosowych, w następstwie którego rozwija się zapalenie pokrywającej je błony śluzowej, z różnymi przykrymi dla pacjenta objawami, które można zebrać w następujący sposób:

Mając na uwadze, że zapalenie zatok często jest konsekwencją przebytego kataru, w przypadku wystąpienia dolegliwości ze strony zatok należy jak najwcześniej, najlepiej jeszcze w trakcie infekcji dróg oddechowych, zgłosić się do lekarza. Właściwe rozpoznanie i leczenie pozwala bowiem uniknąć przejścia zapalenia w stan przewlekły bądź przerwać dolegliwości trwające od dłuższego czasu. Zwłaszcza, że niekiedy grożą one powikłaniami (torbiele zatok, zapalenie gałki ocznej lub opon mózgowo-rdzeniowych i in.).

Leczenie z reguły polega na podawaniu leków przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych, rozrzedzających wydzieliną i obkurczających błonę śluzową nosa. Niekiedy, w przypadkach gdy leczenie zachowawcze okazuje się nieskuteczne, konieczne staje się leczenie operacyjne.

Warto zatem zadbać, by zatoki nie sprawiały nam dolegliwości.