To rodzaj dolegliwości zawsze wywołujący niepokój pacjenta. Często pojawia się znienacka, u osób które dotychczas były w pełni zdrowe. Oznacza niezwykle nieprzyjemne uczucie trudności w utrzymaniu równowagi, często połączone z nudnościami i wymiotami. Mogą występować w każdym wieku, choć ryzyko ich pojawienia się jest większe u osób starszych.
Jakie są rodzaje zawrotów?
Zawroty głowy możemy generalnie podzielić na centralne i obwodowe. Inaczej mówiąc mogą mieć źródło z obrębie ośrodkowego układu nerwowego lub błędnika, czyli części ucha zwanej uchem wewnętrznym. Jeszcze inaczej, i w pewnym uproszczeniu, podział ten oznacza, że zawroty głowy mogą być pochodzenia neurologicznego lub laryngologicznego. Pacjenci zatem z reguły trafiają do któregoś z tych specjalistów.
Dokładny wywiad lekarski najczęściej łatwo różnicuje lokalizację źródła kłopotów z równowagą. Zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym sprawiają, że trudności z utrzymaniem postawy ciała najczęściej rozwijają się stopniowo i trwają długo. Często ciągną się przez miesiące lub nawet lata. I powoli ustępują z czasem. Zaś te pochodzenia błędnikowego z reguły pojawiają się nagle i często związane są ze zmianą pozycji ciała lub gwałtownymi ruchami głową. Na przykład przekręcaniem się w łóżku.
Jak pacjenci opisują zawroty?
Pacjenci różnie odczuwają objawy. Centralne zawroty głowy opisują jako uczucie ogólnej niepewności statycznej, jakby podłoga lub ściany nie były na swoim miejscu. Tymczasem podrażnienie błędnika wyzwala bardzo charakterystyczne uczucie wirowania. Chorzy mówią, że mają wrażenia jady na karuzeli i z zasady są w stanie podać, czy karuzela ta wiruje w prawo czy lewo.
Charakterystyczne dla błędnikowych zawrotów głowy jest nasilanie się objawów po zamknięciu oczu. Podczas gdy zamknięcie oczu nie wpływa na odczucia pacjentów z centralnymi zaburzeniami równowagi.
Dodatkowo błędnikowym zawrotom nie towarzyszą objawy neurologiczne, takie jak bóle głowy, zaburzenia widzenia, uczucie drętwienia, czy osłabienie siły mięśniowej.
Jakie są przyczyny zawrotów?
Z punktu widzenia przyczyn zawrotów głowy można wymienić całą ich gamę. Od bardzo poważnych schorzeń, takich jak stwardnienie rozsiane czy guzy mózgu, przez zmiany naczyniowe (zator, zakrzep, skurcz tętnicy ślimakowej), urazy głowy, zaburzenia hormonalne i zatrucia, po zwykłe wirusowe infekcje. Czasem poważniejsze jesienne przeziębienie może prowadzić do wystąpienia opisanych objawów.
W trakcie diagnostyki warto zwrócić uwagę na stan kręgosłupa szyjnego. U osób starszych zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa często prowadzą do ucisku tętnic kręgowych, które przebiegają przez otwory wyrostków bocznych kręgów szyjnych. Stąd charakterystyczne występowanie lub nasilanie się zawrotów pod wpływem ruchów głową. Dochodzi wówczas do chwilowego upośledzenia przepływu krwi przez którąś z tych tętnic. W konsekwencji ma miejsce niedokrwienie błędnika i – najczęściej krótkotrwałe – uczucie wirowania świata.
W każdym przypadku bezwzględnie wskazane jest wdrożenie właściwej diagnostyki. Ma ona na celu określenie lokalizacji źródła zawrotów, a przede wszystkim wykluczenie potencjalnie groźnych dla pacjenta chorób, będących przyczyną pojawienia się tych nieprzyjemnych doznań.
I oczywiście – czemu trudno się dziwić – pacjenci są zawsze mocno zaniepokojeni objawami. Skuteczne leczenie prowadzi do ustąpienia – lub przynajmniej zmniejszenia – tych uciążliwych dolegliwości, co znacząco poprawia komfort życia chorego.
Zdjęcia: cotozachoroba.pl; recepta.pl